İş planı nasıl hazırlanır? KOSGEB ve ajans formatı

Destek başvurularında iş planı serbest yazılan bir belge değildir; kurum size doldurulacak başlıkları verir ve puanı da bu başlıklar üzerinden hesaplar. KOSGEB Girişimci Destek Programı'nın iş kurma desteğinde beş başlıklı kısa bir iş fikri formu, iş geliştirme desteğinde yirmi başlıklı bir Proje Bilgi Dokümanı istenir. Kalkınma ajanslarında ise iş planı KAYS'taki başvuru formu, bütçe ve mantıksal çerçeveden oluşur. En verimli yol, yazmaya başlamadan önce değerlendiricinin elindeki formu okumaktır.

Önce puanlama formunu okuyun

KOSGEB'in iş geliştirme desteği için yayımladığı Kurul Değerlendirme Formu (30 Nisan 2026, Rev. 03) projeyi 23 soru üzerinden sorgular. Bunların arasında girişimcinin ve ortakların faaliyet alanındaki deneyimi, hedeflerin amaçla bağı, ön araştırma ve teknik fizibilitenin yeterliliği, üretim altyapısı, personel ve finansal yapının yeterliliği, faaliyet-zaman planı, giderlerin faaliyetlerle ilişkisi, riskler, fayda-maliyet, katma değer, ihracata katkı ve dışa bağımlılığı azaltma potansiyeli var. Formun ilk sorusu ise elemedir: başvuruda seçtiğiniz faaliyet Proje Bilgi Dokümanı ile uyumlu değilse tüm alanlara sıfır verilir. Ek puan başlığında Teknogirişim rozeti (10 puan, sistem verir) ve video yer alır.

Kalkınma ajansları için örnek olarak Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın 2026 Anadoludakiler Kırsal Kalkınma rehberindeki değerlendirme tablosu şöyle:

Bölüm	Puan	Değerlendiricinin baktığı yer
Mali ve operasyonel kapasite	20	Proje yönetimi deneyimi, teknik uzmanlık, istikrarlı finansman
İlgililik	25	Çağrının öncelikleri, bölgenin ihtiyaçları, hedef grupların veriyle tanımlanması
Yöntem	25	Faaliyetlerin tutarlılığı, riskler, ölçülebilir göstergeler
Etki ve sürdürülebilirlik	15	Somut katma değer, destek bittikten sonra finansman
Bütçe ve maliyet etkinliği	15	Piyasa araştırması, her kalemin bir faaliyete bağlı olması

• İlgililik (en az 15 şart): 25 puan
• Yöntem: 25 puan
• Mali ve operasyonel kapasite: 20 puan
• Etki ve sürdürülebilirlik: 15 puan
• Bütçe ve maliyet etkinliği: 15 puan

Bu programda başarı eşiği 65 puandır ve ilgililik bölümünden 25 üzerinden en az 15 almak ayrıca şarttır. Eşikler programdan programa değişir; kendi çağrınızın rehberindeki tabloyu esas alın.

KOSGEB iş kurma desteği: kısa iş fikri formu

İş Kurma Desteği Başvuru Formu'nun II. Bölümü beş başlıktan oluşur:

1. Girişimci ve işletme bilgileri: Deneyiminiz, eğitiminiz, neden bu işi seçtiğiniz ve varsa ortağı olduğunuz diğer firmalar.
2. Ürün ve hizmet sunumu: Üretim veya hizmet aşamaları, tedarikçiler, rakiplerden farkınız.
3. Hedef kitle ve pazar: Kimin satın almasını beklediğiniz ve satış artırmak için yaptıklarınız.
4. Makine-ekipman ve personel: Gerekli ekipman ile sizin ve çalışanların görevleri.
5. Maliyet yapısı: İşyerinin faaliyete geçmesi için gereken tutar, bunun ne kadarını kendi tasarrufunuzla karşıladığınız, kalan borcun kaynağı.

1. Girişimci ve işletme: Deneyim, eğitim, neden bu iş
2. Ürün ve hizmet: Üretim aşamaları, tedarikçi, rakipten farkınız
3. Hedef kitle ve pazar: Kim alacak, satışı nasıl artıracaksınız
4. Ekipman ve personel: Gerekli makine ve görev dağılımı
5. Maliyet yapısı: Toplam tutar, öz kaynak, borcun kaynağı

Beşinci başlık bir finansman tablosunun özeti gibidir; rakamların birbirini tutması, kısa formda en çok dikkat çeken ayrıntıdır.

KOSGEB iş geliştirme desteği: Proje Bilgi Dokümanı

İş Geliştirme Desteği Proje Başvuru Formu'nun II. Bölümü (Rev. 06) bilgisayarda doldurulup PDF olarak yüklenir; başlıklar ve açıklamalar silinmez, el yazısı dikkate alınmaz.

İşletme ve pazar (2.1–2.8)

İşletme, ortaklar, organizasyon ve makine parkurundan sonra ürün tanıtımı gelir. Pazar kısmında son üç yıl için ürünün ithalat, ihracat ve dış ticaret açığı (USD), yurt içi ve yurt dışı pazar büyüklüğü, talep ve arz miktarları, sektörün küresel büyümesi, ürüne ve muadiline ait dış ticaret verileri istenir. Ardından rakip firmalar (pazar payı, üstün ve zayıf yönleri) ve öngörülen talepleriyle müşteriler sıralanır. Her rakamın hangi kaynaktan geldiğini metinde belirtmek, değerlendiricinin “ön araştırma yapılmış mı” sorusuna doğrudan cevap verir.

Üretim-satış planı ve geri dönüş (2.9–2.10)

Satış planı üç yıllık bir tablodur ve formüller formda hazırdır: satış tutarı E = B1×C + B2×D, toplam maliyet F = A×(C+D), öngörülen kâr E − F. Aşağıdaki rakamlar yalnızca tablonun nasıl okunacağını gösteren bir örnektir:

Yıl	Birim maliyet (A)	Yurt içi fiyat (B1)	Yurt içi adet (C)	Satış tutarı (E)	Toplam maliyet (F)	Kâr (E − F)
1	400 TL	550 TL	2.000	1.100.000 TL	800.000 TL	300.000 TL
2	390 TL	560 TL	3.500	1.960.000 TL	1.365.000 TL	595.000 TL

Geri dönüş tablosunda her yılın kârına amortisman eklenir, toplam indirgeme oranıyla bugünkü değere çekilir (D = C / (1+i) üzeri yıl sayısı) ve yatırım tutarıyla karşılaştırılarak geri dönüş süresi ve başabaş noktası yazılır. Kurul formundaki “fayda/maliyet” ve “finansal yapı” soruları bu iki tabloya bakılarak cevaplanır.

Hedef kartları ve proje yönetimi (2.11–2.20)

Tarihçe ve mevcut durumdan sonra projenin amacı, gerekçesi ve konusu yazılır. En kritik bölüm 2.15'tir: her hedef için bir “hedef kartı” açıp faaliyetleri, çıktıları ve ilgili giderleri gerekçesiyle, tutar yazmadan anlatırsınız. Faaliyet adları sistemdeki “3.1 Faaliyetler ve Faaliyet-Zaman Planı” bölümüyle birebir aynı olmalıdır. Ardından projenin pazar ve rekabete etkisi, riskler, önlemler ve varsayımlar, işletmenin kendi kaynakları, proje yönetimi (proje yöneticisi değişse bile aksamayacak bir kurgu) ve kurumsal ile mali sürdürülebilirlik gelir.

Kalkınma ajansı başvurusunda iş planı

Ajans başvuruları KAYS üzerinden yapılır. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın 2026 Kırsal Kalkınma programında idari kontrol listesi başvuru formunu, bütçeyi, mantıksal çerçeveyi ve kilit personelin özgeçmişlerini birlikte arar. Programın 2026 rehberindeki bütçe kuralları, ajans iş planlarının tipik mantığını gösterir:

• Destek, uygun maliyetin %25'i ile %75'i arasındadır; kalanı başvuru sahibi nakdi eş finansmanla karşılar, aynî katkı kabul edilmez.
• Maliyetler götürü değil gerçek maliyete dayanır ve KAYS'taki bütçe formatında girilir.
• 100.000 TL'nin üzerindeki her makine, ekipman, araç ve hizmet kalemi için iki proforma fatura veya teklif istenir.
• Yeni personel ücretleri bütçenin %10'unu, sarf malzemesi %5'ini, dolaylı maliyetler toplam uygun maliyetin %2'sini aşamaz.
• Faaliyet yeri kirası, faiz borcu ve başka kaynaktan finanse edilen kalemler uygun maliyet değildir.

Bu oranlar o programa özgüdür; benzer bir çağrıya hazırlanıyorsanız kalkınma ajansları sayfasındaki açık programların rehberlerini karşılaştırın.

Finansman tablosu: kim neyi, ne zaman ödüyor?

İş planındaki en sık açık, desteğin ne zaman geleceğinin hesaba katılmamasıdır. KOSGEB Girişimci Destek Programı Yönergesi ödeme talebi için giderin bedelinin önceden ödenmiş olmasını şart koşar; yani iş geliştirme desteğinde %80'lik destek, siz faturayı ödedikten ve dönem izlemesi yapıldıktan sonra gelir. Vergi ve harçlar da destek dışındadır. Finansman tablonuzda üç satırı ayrı gösterin: destekten beklenen tutar, sizin payınız (öz kaynak veya kredi) ve destek gelene kadar ara finansman. Destek türlerinin nakit akışına etkisini hibe ile geri ödemeli destek farkı rehberinde karşılaştırdık.

Göndermeden önce son kontrol

• Hedef kartlarındaki faaliyet adları ile sistemdeki faaliyet-zaman planı aynı mı?
• Her gider kalemi en az bir faaliyete bağlı mı, piyasa araştırmasıyla desteklenmiş mi?
• Satış planındaki adetler, müşteri tablosundaki talep ve makine kapasitesiyle tutarlı mı?
• Riskler için somut önlem yazıldı mı?
• Seçtiğiniz faaliyet kodu programın desteklediği kodlar arasında mı?

Hazırlığa başlamadan önce hangi programlara uygun olduğunuzu sihirbazla kontrol etmek, başvuru adımlarını da KOSGEB başvuru rehberimizden izlemek zaman kazandırır.