Hibe, geri ödemeli destek ve faiz desteği farkı

“Destek” kelimesi beş farklı şeyi anlatabilir: geri ödemesiz hibe, faizsiz borç niteliğindeki geri ödemeli destek, bir kısmı hibeye dönüşen karma model, bankadan aldığınız kredinin faizine katkı ve vergi yükünüzü azaltan teşvik. Hepsi işinize yarar ama nakit akışınıza, teminat yükünüze ve risk tablonuza etkileri çok farklıdır. Aşağıda her türü 26 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki resmî program kurallarından örneklerle açıklıyoruz.

Karşılaştırma tablosu

Tür	Geri ödeme	Teminat	Para ne zaman gelir?	Resmî örnek
Hibe (geri ödemesiz)	Yok	Programa göre değişir	Harcamadan ve raporlamadan sonra	TÜBİTAK 1507, kalkınma ajansı mali destekleri, Ticaret Bakanlığı ihracat destekleri
Geri ödemeli destek	Var, faizsiz	Borç taahhütnamesi, teminat veya kefalet mektubu	Harcamadan sonra	KOSGEB iş geliştirme desteği
Hibeye dönüşen geri ödemeli destek	Kısmen	Teminat mektubu	Dönemsel	TÜBİTAK 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm
Faiz veya kâr payı desteği	Krediyi bankaya siz ödersiniz	Bankanın ve kefalet kuruluşunun şartları	Taksit ödendikçe	KOSGEB iş geliştirme faiz/kâr payı desteği
Vergi teşviki	Yok	Yok	Nakit gelmez, vergi ve prim yükü azalır	Yatırım teşvik belgesi (9903 sayılı Karar)

Hibe: geri ödemesiz ama bedava değil

Hibe geri ödenmez, ancak üç maliyeti vardır. Birincisi eş finansman: destek oranı %100 değilse kalan kısmı siz karşılarsınız. İkincisi ön finansman: çoğu programda önce siz harcarsınız, kurum sonra öder. Üçüncüsü vergiler: programa göre değişir; örneğin KOSGEB Girişimci Destek Programı'nda ve KOOP-DES'te vergiler destek dışındayken Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın 2026 Kırsal Kalkınma programı KDV'yi uygun doğrudan maliyetler arasında sayıyor.

• TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç: Program sayfasına göre destek oranı %75, proje bütçesi en fazla 3.500.000 TL, süre en fazla 18 aydır. Firma her altı ayda bir harcamalarını ve Ar-Ge faaliyetlerini raporlar, destek bu raporlara göre ödenir. Yani 3.500.000 TL'lik bir projede en fazla 2.625.000 TL hibe alırsınız, kalan 875.000 TL ve dönem boyunca yapılan ödemeler sizden çıkar.
• Kalkınma ajansı mali destekleri: Örneğin Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın 2026 Kırsal Kalkınma rehberinde destek uygun maliyetin %25'i ile %75'i arasındadır ve kalan kısım nakdi eş finansmandır. Aynî katkı ve mevcut personel maaşı eş finansman sayılmaz.
• Ticaret Bakanlığı ihracat destekleri: 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar (RG 18.08.2022) giderlerin büyük bölümünü %50 oranında, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'ndan karşılar; Bakanlıkça belirlenen hedef ülkelere yönelik giderlerde oran 20 puana kadar artırılabilir, ancak ödenen destek hiçbir durumda giderin %75'ini aşamaz. Üst limitler her yıl başında güncellenir.

Geri ödemeli destek: faizsiz borç gibi düşünün

Geri ödemeli destekte kurum parayı size verir, belli bir süre sonra faizsiz geri alır. KOSGEB Girişimci Destek Programı Yönergesi iş geliştirme desteğini, giderlerin %80'ine ve 1.500.000 TL'ye kadar (kadın, genç, engelli, gazi ve birinci derece şehit yakını girişimciye +150.000 TL) geri ödemeli olarak verir. Geri ödeme kuralları şöyledir:

• Proje süresi 36 aydır; bitişten sonra 6 ay ödeme yapılmaz.
• Borç üçer aylık dönemlerde 4 eşit taksitle ödenir; ilk taksit, 6 aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş günündedir.
• Taksitler zamanında ödenirse faiz ve komisyon uygulanmaz.

Örnek hesap: Projesi tamamlandığında toplam 1.000.000 TL geri ödemeli destek almış bir işletme için plan şöyle olur.

Taksit	Proje bitişinden itibaren	Tutar
1	6. ayın bitimini izleyen ilk iş günü	250.000 TL
2	3 ay sonra	250.000 TL
3	3 ay sonra	250.000 TL
4	3 ay sonra	250.000 TL

Taksit aksarsa işletmeye yazı gönderilir; yazının tebliğini izleyen 7 gün içinde taksit, vade tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle ödenmezse kalan tüm borç muaccel olur ve teminat nakde çevrilir.

Teminat: 15 Nisan 2026 tarihli KOSGEB Destek Programları Teminat Yönergesi (Rev. 3) iki ayrı rejim tanımlar. Girişimci Destek Programı'nda geri ödemeli toplam tutarın tamamı için tek seferde borç taahhütnamesi alınır. Diğer KOSGEB programlarının geri ödemeli desteklerinde ise her ödemeden önce ödeme tutarının %25 fazlası kadar banka teminat mektubu veya kefalet mektubu istenir; banka mektubunun “kesin teminat mektubu” olması, vadesinin ise kural olarak süresiz olması ya da son geri ödeme tarihinden en az 6 ay sonrasını kapsaması gerekir. Başka bir deyişle 400.000 TL'lik bir ödeme için 500.000 TL'lik mektup hazırlarsınız.

Karma model: bir kısmı hibeye dönüşen destek

TÜBİTAK'ın 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm 2026-2 çağrısı iki modeli birleştirir. Kabul edilen bütçenin KOBİ'lerde %80'i, deprem bölgesindeki KOBİ'lerde %90'ı, büyük ölçekli firmalarda %70'i geri ödemeli destek olarak ödenir. Proje sonunda bu tutarın KOBİ'lerde %60'ı, büyük ölçeklilerde %50'si hibeye dönüşür; kalanı taksitler hâlinde ve faizsiz geri ödenir. Geri ödeme proje bitiminden bir yıl sonra başlar; başvuruda banka referans mektubu, sözleşmede teminat mektubu istenir. Çağrı 12 Ekim 2026'da kapanıyor.

Örnek: 10.000.000 TL kabul edilen bütçeli bir KOBİ projesinde TÜBİTAK 8.000.000 TL öder; proje sonunda 4.800.000 TL hibeye dönüşür, 3.200.000 TL geri ödenir.

Faiz veya kâr payı desteği: krediyi banka verir

Burada para kurumdan değil bankadan gelir; kurum yalnızca faizin bir kısmını üstlenir. KOSGEB'in kadın ve genç girişimcilere açık iş geliştirme faiz/kâr payı desteğinde kredi üst limiti 1.000.000 TL, vadesi 36 aydır. Destek puanı, kredinin faiz veya kâr payı oranının %50'sidir ve geri ödemesizdir; taksitler üçer aylık eşit ödemelidir. Örneğin (yalnızca hesap örneği) yıllık %40 faizli bir kredide KOSGEB 20 puanı üstlenir, siz kalan 20 puanı ve anaparanın tamamını bankaya ödersiniz. Destek, ilgili üç aylık dönemde işletmenin SGK prim gün sayısı toplamı 90 veya üzerindeyse ödenir. Kredinin takibi ve tahsili bankanın sorumluluğundadır ve kefalet kuruluşlarından kefalet kullanılması sağlanır.

Vergi teşviki: nakit değil, daha az yük

Yatırım teşvik belgesi size para ödemez; ödeyeceğiniz vergi ve primleri azaltır. 29 Mayıs 2025 tarihli 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında destek unsurları gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, faiz veya kâr payı desteği, bazı programlarda makine desteği ve yatırım yeri tahsisidir; bölgesel teşviklerde sigorta primi işveren hissesi desteği eklenir. Ayrıca belirtilmedikçe asgari sabit yatırım tutarı 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL'dir ve belge müracaatları 31 Aralık 2030'a kadar değerlendirilir. Bu nedenle vergi teşviki daha çok yatırım yapacak işletmeler için anlamlıdır; kurum ayrıntıları Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sayfamızda.

Hangisi size uygun?

• Nakdiniz kısıtlıysa: Hibe bile ön finansman ister; ödeme takvimi harcamadan sonra gelen programlarda ara finansmanı baştan planlayın.
• Teminat bulmakta zorlanıyorsanız: KOSGEB Girişimci Destek Programı'ndaki borç taahhütnamesi, banka mektubu isteyen programlara göre çok daha hafiftir.
• Kârlılığınız belirginse: Geri ödemeli destek, taksitler zamanında ödendiğinde faizsiz bir finansmandır; taksit takvimini baştan nakit akışınıza işleyin.
• Büyük yatırım yapıyorsanız: Teşvik belgesi ile KOSGEB desteğini aynı harcama için birleştiremezsiniz; hangi kalemi nereden destekleteceğinizi baştan ayırın.

Size açık programları türüne göre görmek için uygunluk sihirbazını deneyin; KOSGEB başvurusunun adımları için başvuru rehberimize, programların güncel kapanış tarihleri için takvime bakabilirsiniz.