TÜBİTAK 1001 ve ARDEB proje başvurusu nasıl yapılır?

TÜBİTAK'ın akademik araştırma destekleri Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB) tarafından yürütülür. Üniversitedeki bir öğretim üyesinin, araştırma hastanesindeki bir hekimin ya da özel bir kuruluştaki doktoralı araştırmacının en sık başvurduğu dört program şunlardır: büyük ölçekli araştırmalar için 1001, kısa ve küçük bütçeli ihtiyaçlar için 1002-A, ürün ve süreç geliştirmeye yönelik uygulamalı araştırmalar için 1005 ve kariyerinin başındaki doktoralılar için 3501.

Bu rehber programları TÜBİTAK'ın 2026 program sayfalarına göre karşılaştırır, başvuru sistemini ve değerlendirme mantığını anlatır. Lisansüstü burslar için TÜBİTAK BİDEB bursları, şirketlerin sanayi Ar-Ge projeleri için TÜBİTAK 1501 ve 1507 rehberine bakabilirsiniz.

Dört program bir bakışta

Program	Amaç	En uzun süre	Proje destek üst limiti	Başvuru zamanı
1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma	Yeni bilgi, bilimsel yorum ya da teknolojik sorun çözümü	36 ay	3.000.000 TL	Dönemsel çağrı
1002-A Hızlı Destek	Kısa süreli, küçük bütçeli araştırma veya doktora tezi ihtiyacı	12 ay	Yıllık 150.000 TL	Yıl boyu
1005 Yeni Fikirler ve Ürünler	Dışa bağımlılığı azaltacak yeni ürün, süreç, yöntem, model	18 ay	1.200.000 TL	Yıl boyu
3501 Kariyer Geliştirme	Kariyerinin başındaki doktoralı araştırmacı	36 ay	1.500.000 TL	Yıl boyu

Üst limitlere burslar dahildir; proje teşvik ikramiyesi (PTİ) ve kurum hissesi dahil değildir. 1001 için limit 2026 yılı 1. döneminden, diğerleri için 1 Şubat 2026'dan itibaren geçerlidir. 1002-A'da yürütücü, araştırmacı ve danışmana PTİ ödenmez; 1005'te PTİ koşullu olarak ödenir. 1001, 1005 ve 3501'de makine-teçhizat taleplerinin toplam bütçeyle dengeli olması gözetilir ve altyapı oluşturmaya yönelik projeler desteklenmez.

• 1001 Araştırma Projeleri (36 ay): 3.000.000 TL
• 3501 Kariyer Geliştirme (36 ay): 1.500.000 TL
• 1005 Yeni Fikirler ve Ürünler (18 ay): 1.200.000 TL
• 1002-A Hızlı Destek (12 ay): 150.000 TL

Kimler yürütücü olabilir?

1001 ve 3501: Yürütücünün doktora veya eşdeğer dereceye sahip olması ve projenin yürütüleceği yükseköğretim kurumunun, kamu kurumunun ya da özel kuruluşun kadrolu veya tam zamanlı personeli olması gerekir. 1005: En az dört yıllık lisans yeterlidir; kadrolu veya tam zamanlı çalışma şartı aynıdır. 1002-A: Üniversite ve eğitim-araştırma hastanesi personeli için doktora, araştırma enstitüsü personeli için dört yıllık lisans aranır; tez aşamasındaki doktora, uzmanlık ve sanatta yeterlik öğrencileri tez ihtiyaçları için yürütücü olabilir.

Programların ortak kuralları:

• Emekliler ve çalışmayan doktora sonrası araştırmacılar PTİ almamak şartıyla kadro şartı aranmadan yürütücü olabilir (3501'de yalnızca çalışmayan doktora sonrası araştırmacılar).
• Özel kuruluşlarda yürütücünün, öneri tarihinde o kuruluşta en az altı aydır görev yapıyor olması gerekir.
• Türkiye'de ikamet şartı vardır.
• Başvuramayan yapılar: Vakıflar, dernekler ve bunların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, birlikler, şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar.
• Üst düzey yöneticiler: Rektör, rektör yardımcısı, başhekim, genel müdür gibi kamu yöneticileri görevleri sürerken yürütücü olamaz; danışman ya da en fazla üç projede araştırmacı olabilir.

3501'e özgü şartlar: Doktorayı aldıktan sonraki yedi yıl içinde başvurmak (2026 için doktora tarihi 1 Ocak 2019'dan önce olamaz; her doğum için bir yıl eklenir), doçent veya altı unvanda olmak ve daha önce 3501 desteği almamış olmak.

Proje ekibi ve bursiyerler

Araştırmacı ve danışmanların en az dört yıllık lisans mezunu ve Türkiye'de yerleşik bir katılımcı kuruluşun kadrolu ya da tam zamanlı personeli olması gerekir. Projeye katkı oranı %10'un altında olan kişi araştırmacı olamaz, ancak danışman olabilir. Danışman sayısı, projedeki özel uzmanlık gerektiren konu sayısıyla sınırlıdır ve bu ihtiyaç öneride gerekçelendirilmelidir.

Türkiye'deki üniversitelerde lisans veya lisansüstü eğitime devam eden öğrenciler, öğrenci statüsündeki araştırma görevlileri ve doktora sonrası araştırmacılar bursiyer olabilir. Bir projede aynı anda en fazla dört lisans bursiyeri yer alabilir. 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli aylık burs üst sınırları:

Bursiyer	Ücretli çalışmıyorsa	Ücretli çalışıyorsa
Lisans öğrencisi	6.000 TL	—
Yüksek lisans öğrencisi	22.500 TL	6.000 TL
Doktora öğrencisi	32.500 TL	8.500 TL
Doktora öğrencisi (isteğe bağlı sigortalı)	37.780 TL	—
Doktora sonrası araştırmacı	43.500 TL	—
Doktora sonrası araştırmacı (isteğe bağlı sigortalı)	48.780 TL	—

Doktora sonrası bursiyerin herhangi bir kurumda çalışmaması, doçent ve üstü unvana sahip olmaması ve doktorasını görevlendirme tarihinden en fazla yedi yıl önce almış olması gerekir.

Başvuru adım adım

Başvurular ARDEB Proje Başvuru Sistemi (PBS) üzerinden ve e-imzayla yapılır. PBS'ye Araştırmacı Bilgi Sistemi (ARBİS) hesabınızla girersiniz; hesabınız yoksa önce ARBİS'te oluşturursunuz.

1. ARBİS kaydı: Kişisel, öğrenim, deneyim ve uzmanlık bilgileri güncel
2. Formların hazırlanması: Başvuru formu, EK-1 Kaynaklar, EK-2 Bütçe
3. PBS'de başvuru: ardeb-pbs.tubitak.gov.tr üzerinden yükleme
4. E-imza: 1002-A, 1005 ve 3501'de onaydan sonra 15 gün
5. Panel değerlendirmesi: Özgün değer, yöntem, proje yönetimi, yaygın etki

1001 için dönem tarihleri: 2026 yılı 2. döneminde başvuru sistemi 29 Temmuz 2026'da açıldı; çevrim içi başvuru ve e-imza için son tarih 14 Eylül 2026 idi. Sonraki dönemin tarihleri TÜBİTAK'ın 1001 sayfasında ilan edilir; takibi son başvuru takvimimizden yapabilirsiniz. 1002-A, 1005 ve 3501'de ise başvuruda zaman kısıtlaması yoktur, ancak e-imza süreci başvurunun onaylanmasından sonraki 15 gün içinde tamamlanmalıdır. 1002-A'da proje ekibindeki herkesin, yürütücü doktora öğrencisiyse tez danışmanının ve kurum yetkililerinin nitelikli elektronik sertifikası olmalıdır.

Form kuralları (1001): Başvuru formu Arial 9 yazı tipinde, format değiştirilmeden ve EK-1 ile EK-2 hariç 25 sayfayı geçmeyecek şekilde hazırlanır; yüklenen her dosya en fazla 20 MB olabilir. Bu şartlara uymayan öneri değerlendirmeye alınmadan iade edilir. İsteğe bağlı olarak en fazla beş dakikalık bir proje videosu eklenebilir. Ekip bilgileri, fikri mülkiyet hak sahipliği protokolü ve veri yönetim planı gibi belgeler, sisteme girdiğiniz bilgilerden otomatik oluşturulur.

Desteklenirse istenecek belgeler: Gerekiyorsa etik kurul onayı, yasal veya özel izin belgesi ve destek mektupları. Bu belgeler ilgili grubun verdiği süre içinde gönderilmezse proje yürürlüğe alınmaz; etik kurul sürecini bu nedenle başvuruyla eş zamanlı başlatmak işinizi kolaylaştırır.

Değerlendirme ve yeniden başvuru

1001 önerileri dört boyutta değerlendirilir: özgün değer, yöntem, proje yönetimi ve yaygın etki. 3501'de bunlara kariyer geliştirme potansiyeli eklenir. Bu başlıklar başvuru formunun da iskeletidir: özgün değer bölümünde literatürdeki boşluğu açıkça göstermek, yöntemi iş paketleri ve takvimle somutlaştırmak, bütçe kalemlerini EK-2'de tek tek gerekçelendirmek panelin her boyutu puanlamasını kolaylaştırır.

Reddedilen öneriyi tekrar sunabilirsiniz, ancak üç sınır vardır:

1. Aynı öneri bir programda üç kez desteklenmezse o programa dördüncü kez sunulamaz.
2. Herhangi bir program kapsamında beş kez sunulup desteklenmeyen proje ile yeniden başvurulamaz.
3. 1002-A sayfasına göre aynı öneri, başvuru sonuçlanmadan başka bir programa sunulamaz; iki başvuru yapılırsa ilki dikkate alınır.

Yeniden başvuruda, panel raporundaki eleştirilere göre yaptığınız değişiklikler sistemin otomatik oluşturduğu Proje Önerisi Değişiklik Bildirim Formunda gösterilir. Önceki öneride hak sahibi olup yeni öneride yer almayan kişiler için ayrıca feragat formu onaylatılır. 1002-A sayfası, öneri metninin daha önce TÜBİTAK'a sunulmuş projelerdeki ifadelerle büyük ölçüde benzer olmamasını da şart koşar; eski metni kopyalamak yerine yeniden yazmak gerekir.

Hangi program size uygun?

• Tez aşamasında hızlı bir deney, anket ya da ölçüm ihtiyacınız varsa: 1002-A. Yıl boyu açıktır, en fazla 12 ay ve yıllık 150.000 TL'dir. Tamamlayıcı ek kaynak talepleri ile cihaz bakım-onarım talepleri kapsam dışıdır.
• Doktoranızı son yedi yıl içinde aldıysanız ve ilk bağımsız projenizi kuruyorsanız: 3501. Bir kez yararlanılabildiği için güçlü bir öneriyle başvurmak önemlidir.
• Somut bir ürün, süreç ya da prototip hedefliyorsanız: 1005. Başvurudan önce üçüncü kişilerin patent ve faydalı model haklarını taramanız ve sonucu sunmanız gerekir.
• Kapsamlı, çok ekipli, üç yıla yayılan bir araştırma için: 1001. Dönemsel çağrı tarihlerini kaçırmamak gerekir.

Tüm akademik programları araştırmacılar ve akademisyenler sayfasında, TÜBİTAK'ın diğer programlarını TÜBİTAK kurum sayfasında görebilirsiniz.