Teknopark ile Ar-Ge merkezi arasındaki farklar

Teknopark (resmî adıyla teknoloji geliştirme bölgesi) ve Ar-Ge merkezi, Ar-Ge yapan şirketlere benzer vergi avantajları sağlar ama farklı kanunlara dayanır ve farklı iş modellerine uyar. Teknoparklar 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'na, Ar-Ge ve tasarım merkezleri ise 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'a tabidir. Aşağıdaki karşılaştırma, 26 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr'deki güncel kanun metinlerine ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın açıklamalarına dayanır.

Temel fark: yer mi, birim mi?

Teknopark, bir bölgedir. Şirketiniz Ar-Ge, yazılım veya tasarım projesini bölgenin yönetici şirketine sunar; proje uygun görülürse bölgede yer tahsis edilir ve avantajlar bölgede yürütülen bu faaliyetlere uygulanır. Yeni kurulan küçük şirketler ve yazılım firmaları için uygun bir başlangıç noktasıdır; bölgelerde kuluçka merkezleri de bulunur.

Ar-Ge merkezi ise şirketin kendi bünyesinde kurduğu bir birimdir. Bakanlık açıklamasına göre Ar-Ge merkezi; organizasyon içinde ayrı bir birim olarak örgütlenmiş, yalnızca yurt içinde Ar-Ge yapan, en az 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli çalıştıran ve aynı bina ya da yerleşkede bulunan bir yapıdır. Personel eşiği sektöre göre farklılaşabilir; bunun için 2017/10609 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na bakmak gerekir. Tasarım merkezlerinde eşik en az 10 tam zaman eşdeğer tasarım personelidir. Kısacası Ar-Ge merkezi, belirli bir ölçeğe ulaşmış ve Ar-Ge'yi kendi tesisinde yürüten şirketlere göredir.

Karşılaştırma tablosu

Konu	Teknopark (4691)	Ar-Ge / tasarım merkezi (5746)
Kimler	Bölgede yer tahsis edilen girişimciler	Ayrı birim kurmuş sermaye şirketleri
Asgari personel	Kanunda firma için asgari personel sayısı öngörülmez; projenin yönetici şirketçe uygun bulunması gerekir	Ar-Ge merkezi için 15, tasarım merkezi için 10 tam zaman eşdeğer personel
Kurumlar/gelir vergisi	Bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge kazançları vergiden istisna	Ar-Ge ve tasarım harcamalarının %100'ü kazançtan indirilir; kriterleri sağlayan merkezlerde harcama artışının %50'sine kadar ek indirim
Ücret gelir vergisi stopajı	Brüt asgari ücretin 40 katına kadar kısım için, asgari ücret istisnası düşüldükten sonra kalan verginin tamamı terkin edilir	Aynı sınırla, kalan verginin doktoralılar için %95, yüksek lisanslılar için %90, diğerleri için %80'i terkin edilir
SGK işveren hissesi	Ücreti stopaj teşvikinden yararlanan personel için işveren hissesinin yarısı	Ar-Ge, tasarım ve destek personeli için işveren hissesinin yarısı
Damga vergisi	Personel ücretlerine ilişkin kâğıtlarda, brüt asgari ücretin 40 katına kadar istisna	Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerine ilişkin tüm kâğıtlar istisna; ücretlerde 40 kat sınırı
Gümrük vergisi	Projelerde kullanılacak ithal eşya muaf	Projelerde kullanılacak ithal eşya muaf
KDV	Yeni makine-teçhizat alımında istisna; bölgede üretilen belirli yazılım teslimlerinde istisna	Yeni makine-teçhizat alımında istisna
Destek personeli sınırı	Ar-Ge personelinin %10'u; toplam 15 kişiye kadar firmalarda %20	Ar-Ge veya tasarım personelinin %10'u
Ek istihdam desteği	Desteklenecek program mezunu Ar-Ge personeli için iki yıl brüt asgari ücret kadar destek; ödenekle sınırlı doktora öğrencisi ve stajyer desteği	Desteklenecek program mezunu Ar-Ge personeli için iki yıl brüt asgari ücret kadar destek
Geçerlilik	31 Aralık 2028	31 Aralık 2028

Vergi avantajlarını biraz açalım

Kazanç istisnası mı, harcama indirimi mi?

Teknoparkta avantaj kazanç tarafındadır: 4691'in geçici 2. maddesi, bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazancı 31 Aralık 2028'e kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna tutar. Ar-Ge merkezinde ise avantaj harcama tarafındadır: 5746'nın 3. maddesine göre Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tamamı kurum kazancından indirilir, kazanç yetersizse indirilemeyen tutar yeniden değerleme oranıyla artırılarak sonraki yıllara devreder. Bu yüzden projeden doğrudan gelir elde eden bir yazılım şirketi için teknopark, Ar-Ge'yi üretim faaliyetinin bir parçası olarak yapan bir sanayi şirketi için Ar-Ge merkezi daha anlamlı olabilir.

Stopaj teşviki

İki kanunda da teşvik, brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan ücret kısmı üzerinden hesaplanan vergiden asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra uygulanır. Fark, oranda ortaya çıkar: teknoparkta kalan verginin tamamı terkin edilirken Ar-Ge merkezinde oran eğitim düzeyine göre %80 ile %95 arasında değişir. Hafta tatili, yıllık izin ve genel tatillere isabet eden ücretler kapsamdadır; haftalık 45 saati aşan çalışmalar kapsam dışıdır.

• Teknopark personeli: %100
• Ar-Ge merkezi: doktoralı: %95
• Ar-Ge merkezi: yüksek lisanslı: %90
• Ar-Ge merkezi: diğer: %80

Ek istihdam desteği

Her iki kanunda da “desteklenecek program” alanlarından en az lisans mezunu Ar-Ge personeli çalıştıran firmalara, bu personelin ücretinin brüt asgari ücret kadarlık kısmı iki yıl süreyle Bakanlık bütçesinden karşılanır. Destek, ilgili ayda firmada ya da merkezde çalışan toplam personelin %10'unu geçemez. Ar-Ge merkezleri için Bakanlığın açıklamasına göre bu programlar matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile 28 Şubat 2023 tarihli Bakan Oluru'yla eklenen biyokimya, biyoteknoloji, endüstriyel tasarım, endüstriyel tasarım mühendisliği, metalurji ve malzeme mühendisliği, moleküler biyoloji ve genetik bölümleridir; personelin işletmede ilk kez istihdam edilmesi gerekir.

SGK ve damga vergisi

Sigorta primi işveren hissesinin yarısı, iki modelde de 5746'nın 3. maddesine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanır; teknopark personeli bu maddede açıkça sayılmıştır. Damga vergisinde ise 20 Temmuz 2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanunla 5746'ya eklenen hükümle Ar-Ge merkezlerinde de ücretlere uygulanacak istisna brüt asgari ücretin 40 katıyla sınırlandı.

Hangisini seçmelisiniz?

• Erken aşamadaysanız ve ekibiniz küçükse teknopark, personel eşiği aramadığı ve kuluçka imkânı sunduğu için genellikle daha erişilebilir bir seçenektir.
• Yazılım satıyorsanız teknoparktaki kazanç istisnası ve belirli yazılım teslimlerindeki KDV istisnası öne çıkar.
• Kendi fabrikanızda veya tesisinizde Ar-Ge yapıyorsanız ve 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeline ulaştıysanız Ar-Ge merkezi, faaliyetinizi taşımadan teşvik almanızı sağlar.

Unutmayın: 5746'nın 4. maddesine göre bu kanundaki teşviklerden yararlananlar, teknoparkın kazanç ve ücret avantajlarından ayrıca yararlanamaz. Yani aynı faaliyet için ikisinden birini seçmeniz gerekir.

1. Ekip küçük, erken aşama: Teknopark: personel eşiği yok, kuluçka var
2. Yazılım satıyorsunuz: Teknopark: kazanç ve KDV istisnası
3. Kendi tesisinizde Ar-Ge: 15 tam zaman eşdeğer personelle Ar-Ge merkezi
4. Tek seçim: Aynı faaliyet için iki teşvik birlikte kullanılamaz

Başvuru nereden yapılır?

Teknopark için bulunduğunuz ildeki teknoloji geliştirme bölgesinin yönetici şirketine proje başvurusu yaparsınız. Ar-Ge ve tasarım merkezi başvuruları ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri portalı üzerinden çevrim içi yapılır. Her iki modelde de TÜBİTAK projeleri yürütülebilir; ancak TÜBİTAK, bu kanunlardan sağlanan stopaj ve SGK teşviklerini proje personel maliyetine dahil etmez. Ayrıntılar için TÜBİTAK 1501 ve 1507 rehberine bakabilirsiniz.

Yeni kurulan bir teknoloji şirketiyseniz teknoloji girişimi destekleri rehberi, teknoparklardaki kuluçka imkânlarını ve TÜBİTAK BiGG Yatırım programını anlatıyor. Bakanlığın diğer programları için /kurum/sanayi-ve-teknoloji-bakanligi sayfasına, size uyan destekleri bulmak için /sihirbaz aracına göz atabilirsiniz.